Uống sắt đi ngoài màu đen có nguy hiểm không? Giải pháp khắc phục

Uống sắt đi ngoài màu đen là hiện tượng khá phổ biến ở mẹ bầu và trẻ nhỏ khi bổ sung sắt. Trong đa số trường hợp, đây là phản ứng bình thường do phần sắt không hấp thu hết được đào thải ra ngoài, làm phân sẫm màu. Vì vậy, nếu không kèm đau bụng dữ dội, nôn ra máu hay mệt lả, bạn không cần quá lo lắng.

Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, nên thăm khám để loại trừ nguyên nhân bệnh lý tiêu hóa. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và cách khắc phục để việc bổ sung sắt an toàn, hiệu quả hơn cho cả mẹ và bé.

Nguyên nhân uống sắt đi ngoài màu đen

Nguyên nhân đi ngoài phân đen do uống sắt ở mẹ và bé

Đi ngoài phân đen là một trong những tác dụng phụ thường gặp khi uống sắt. Khi bổ sung sắt, một lượng sắt sẽ được hấp thu trong cơ thể. Theo các chuyên gia, phần lớn các chế phẩm bổ sung sắt thường là sắt III, sau khi uống vào sẽ được chuyển hóa thành sắt II có màu đen tại niêm mạc tiêu hóa và được vận chuyển vào bên trong tế bào.

Song, cơ thể chúng ta chỉ có khả năng hấp thụ một lượng sắt nhất định tại một thời điểm. Lượng sắt dư lại ở đường tiêu hóa sẽ được chuyển hóa tạo nên sản phẩm có màu đen. Đây là nguyên nhân khiến phân có màu đen khi uống sắt.

Đây chính là thủ phạm gây nên tình trạng uống thuốc sắt đi ngoài màu đen nếu mẹ lựa chọn cho mình hoặc bé chế phẩm sắt hấp thu kém hoặc lạm dụng dưỡng chất này quá mức.

Nguyên nhân khác gây đi ngoài phân đen ở mẹ bầu

Nếu mẹ bầu đi ngoài phân đen không do uống sắt thì có thể do một số nguyên nhân khác:

• Ăn nhiều thực phẩm có màu đen: Đồ ăn có màu xanh đậm hay màu đen cũng có làm phân đen. Các thực phẩm được quan sát là khiến phân đen bao gồm: Cam thảo đen, quả việt quất hoặc chì.
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Những loại thuốc có thành phần bismuth subsalicylate cũng khiến phân có màu đen.
• Xuất huyết tiêu hóa: Đi cầu phân đen là thường là biểu hiện của tình trạng chảy máu đường tiêu hóa (sau khi đã loại trừ nguyên nhân do thức ăn, thuốc). Nguyên nhân chính thường là do sắc tố đỏ tươi của hồng cầu dần mất đi và chuyển thành màu đỏ sẫm hoặc nâu đậm khi đi qua hệ thống tiêu hóa, tùy thuộc vào vị trí chảy máu. Nếu phân có màu đen như hắc ín thì có thể do xuất huyết ở đường tiêu hóa trên chẳng hạn như thực quản, dạ dày hay đầu ruột non. Trường hợp phân kèm máu đỏ tươi thì có thể là dấu hiệu của xuất huyết trực tràng hoặc hậu môn ở đường tiêu hóa dưới.

Nguyên nhân khác khiến trẻ đi ngoài phân đen

Trẻ đi ngoài phân đen nếu không do uống sắt thì có thể thuộc một trong các trường hợp sau:

• Vết loét chảy máu ở dạ dày, tá tràng: Những vết loét trên niêm mạc dạ dày hay tá tràng có thể chảy máu bất kì khi nào nếu bệnh tình trở nên nghiêm trọng. Máu từ những vết loét tồn đọng bị biến đổi bởi các enzyme dịch vị khi đi qua đường tiêu hóa và chuyển dần thành màu đen. Sau đó, chúng được đào thải ra ngoài, gây nên hiện tượng phân phân đen.
• Chảy máu tĩnh mạch thực quản: Giãn tĩnh mạch thực quản thường tiến triển âm thầm, không gây ra triệu chứng gì cho tới khi vỡ tĩnh mạch thực quản. Ngoài việc đi đại tiện phân đen, người bệnh còn gặp một số biểu hiện khác như: nôn ra máu, đau quặn bụng, choáng váng,…
• Chảy máu chân răng: Trên thực tế, việc chảy máu từ bất cứ bộ phận nào thuộc hệ thống tiêu hóa, bắt đầu từ miệng, đều có thể gây nên tình trạng đi ngoài ra phân đen. Ngay cả khi máu chảy ra từ các vết thương hở ở chân răng khi được nuốt vào miệng, dưới tác động của các enzyme thuộc hệ tiêu hóa, máu đều bị biến đổi và dần chuyển sang màu đen. Đây là một nguyên nhân cực kì ít gặp gây nên tình trạng phân đen nhưng vẫn hoàn toàn có khả năng xảy ra.

>>> Xem thêm: Uống sắt đi ngoài màu xanh có sao không? Gợi ý cách giải quyết

Uống sắt đi ngoài màu đen có nguy hiểm không?

Uống sắt đi ngoài màu đen là hiện tượng hết sức bình thường và hầu hết không đáng lo ngại. Bởi đại đa số các chế phẩm bổ sung sắt trên thị trường đều tồn tại dưới dạng sắt III, cơ thể con người muốn hấp thu được cần quá trình chuyển hóa chúng thành sắt II có màu đen. Việc uống sắt đi ngoài màu đen dù xảy ra ở mẹ bầu hay trẻ nhỏ đều là dấu hiệu cho thấy các cơ quan đang hoạt động đúng cách để hấp thu dưỡng chất này.

Tuy nhiên, hiện tượng trên cũng thể hiện rằng sản phẩm sắt mà mẹ lựa chọn có mức hấp thu không cao, bị đào thải quá nhiều, mẹ và bé có thể vẫn bị thiếu sắt dù được bổ sung hằng ngày. Việc sắt tồn dư trong đường ruột lâu dài có thể dẫn đến các bệnh lý về tiêu hóa hay gây tổn thương niêm mạc ruột.

Khi cơ thể không hấp thụ hết sắt có thể dẫn tới tình trạng:

• Thiếu máu: Cơ thể không hấp thu được sắt hay hấp thu sắt rất ít ở các đối tượng có nhu cầu sắt cao sẽ gây bất lợi lớn. Hiện tượng này kéo dài khiến tình trạng thiếu máu do thiếu sắt trở nên nghiêm trọng cho dù vẫn bổ sung sắt đầy đủ.
• Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa: Sắt dư thừa sẽ bị đào thải ra ngoài qua phân và nước tiểu. Điều này gây áp lực trên hệ tiêu hóa và gây tổn thương cho các cơ quan này.

Nếu phân đen là triệu chứng của bệnh lý khác nhau như nhiễm trùng, xuất huyết, bệnh ác tính thì sẽ rất nguy hiểm và cần phải được thăm khám kịp thời.

Cách khắc phục hiện tượng uống sắt đi ngoài màu đen

Về lâu dài nếu mẹ và bé vẫn gặp vấn đề uống sắt đi ngoài màu đen thì có nghĩa sắt bị đào thải đi quá nhiều. Điều này cho thấy cơ thể sẽ vẫn có khả năng bị thiếu máu dù đang bổ sung thuốc sắt mỗi ngày. Dưới đây là những biện pháp khắc phục tình trạng uống sắt đi ngoài màu đen hiệu quả nhất.

Bổ sung theo đúng nhu cầu

Khi uống sắt cần được hướng dẫn cụ thể của bác sĩ về liều lượng và loại thuốc sắt sử dụng. Việc bổ sung sắt đúng nhu cầu sẽ giúp mẹ và bé hấp thụ vừa đủ lượng sắt, hạn chế sắt dư thừa quá nhiều làm phân đen. Việc tự ý sử dụng sắt với liều cao khi chưa được bác sĩ chỉ định có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng như buồn nôn, nôn ra máu, đau quặn bụng, rối loạn tiêu hóa, táo bón ^[1]The Benefits and Risks of Iron Supplementation in Pregnancy and Childhood, Truy cập ngày 14/12/2022.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31091416/, tiêu chảy,… Nếu mẹ hoặc bé có các dấu hiệu ngộ độc sắt nguy hiểm như lơ mơ, co giật, thở gấp, cần tới bệnh viện gần nhất để được can thiệp kịp thời.

Lựa chọn dòng sắt hấp thu cao

Khi sản phẩm bổ sung sắt có khả năng hấp thu cao sẽ hạn chế được lượng sắt dư thừa. Nhờ vậy cơ thể sẽ vừa có thể nhận đủ lượng sắt, vừa hạn chế được các tác dụng phụ như đi ngoài phân đen, táo bón,…

• Sắt bao vi nang Ferrolip cho bà bầu và người thiếu máu: Với công nghệ bao vi nang, sắt Ferrolip mang lại khả năng hấp thu cao hơn, giúp hạn chế các tác dụng phụ như nóng trong, táo bón, đi ngoài phân đen,…
• Ferrolip Baby: Là dòng sắt hữu cơ thế hệ mới, hấp thu tốt hơn các dạng sắt thông thường nhờ trọng lượng phân tử nhỏ, đặc biệt an toàn với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Với sinh khả dụng lên tới gần 91%, sản phẩm giúp giảm lắng đọng sắt từ đó hạn chế được các tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy, đi ngoài phân đen,…
• Ferrolip Kids: Là dòng sắt bột bao vi nang dành cho trẻ thiếu máu với hiệu quả vượt trội. Sản phẩm có chứa thêm vitamin C, acid folic và vitamin B12 giúp hấp thu sắt tối ưu, hạn chế các tác dụng phụ như đi ngoài phân đen, táo bón ở trẻ.

Thời điểm uống sắt thích hợp

Uống sắt sai thời điểm cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng lắng đọng sắt gây phân đen. Uống sắt vào buổi sáng là lý tưởng nhất, không nên uống sắt vào buổi tối vì đó là thời điểm cơ thể đi vào trạng thái nghỉ ngơi khiến quá trình chuyển hóa và hấp thu sắt bị ngưng trệ. Mẹ và bé nên uống sắt vào buổi sáng hoặc trưa, trước ăn 1 – 2 giờ hoặc sau ăn 30 phút để sắt có thể hấp thu tốt nhất ^[2]Oral iron supplementation in iron-deficient women: How much and how often?. Truy cập ngày 14/12/2022.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32650997/.

Bổ sung nhiều nước

Biện pháp đơn giản mà hiệu quả để giải quyết tình trạng uống sắt đi ngoài màu đen là uống nhiều nước. Khi bổ sung nhiều nước sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn. Uống nhiều nước cũng hỗ trợ thanh lọc cơ thể, đào thải chất độc hại giúp cải thiện sức khỏe.

Sử dụng thêm vitamin C

Theo các nghiên cứu, vitamin C sẽ hỗ trợ khả năng hấp thu của sắt. Vitamin C liên kết được với sắt non-heme tạo phức chất dễ hấp thu qua niêm mạc ruột nên chúng thường được các chuyên gia khuyến nghị bổ sung đồng thời. Không chỉ vậy, việc tạo thành phức chelat này còn làm giảm sự cạnh tranh hấp thu của sắt với magie, đồng, crom tại tá tràng. Từ đó giảm được lượng sắt dư thừa trong hệ tiêu hóa và hạn chế hiện tượng uống sắt đi ngoài màu đen.

Không dùng sắt với canxi và các thực phẩm cản trở hấp thu

Theo các nghiên cứu, canxi sẽ làm cản trở khả năng hấp thu của sắt. Do đó mẹ bầu và trẻ nhỏ không nên uống sắt và canxi chung với nhau mà nên uống cách nhau tối thiểu 2 tiếng để đảm bảo khả năng hấp thu.

Việc dùng sắt cùng với các thực phẩm hoặc thuốc cản trở hấp thu sẽ làm tăng mức tồn dư sắt tại đường ruột, từ đó làm tăng thêm các tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa. Bạn nên lưu ý tránh bổ sung sắt cùng các loại sữa, trà, cà phê, các loại nước ngọt có ga như coca, pepsi hay các loại thuốc dạ dày, thuốc kháng acid để giảm tương tác bất lợi không mong muốn.

Bài viết trên đây đã giải đáp cho bạn các thắc mắc xoay quanh vấn đề uống sắt đi ngoài màu đen ở mẹ bầu và em bé. Hy vọng bạn đã có cho mình thông tin cần thiết để lựa chọn được cách bổ sung sắt phù hợp. Nếu có thắc mắc cần tư vấn hãy nhanh tay liên hệ tổng đài chăm sóc sức khỏe 1900 636 985 (nhánh số 2) hoặc truy cập tại Ferrolip Việt Nam để được tư vấn.