Trẻ thiếu sắt có biếng ăn không? Làm sao để cải thiện?

Trẻ thiếu sắt có thể gây biếng ăn và đây là tình trạng khá phổ biến. Nguyên nhân không chỉ do mệt mỏi mà còn liên quan đến rối loạn vị giác, khứu giác và hormone thèm ăn, khiến trẻ ăn không ngon miệng và chán ăn kéo dài.

Nếu không được phát hiện và cải thiện sớm, biếng ăn do thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và sức đề kháng của trẻ.

Trong bài viết dưới đây, Ferrolip.vn sẽ giúp mẹ giải đáp trẻ thiếu sắt có biếng ăn không và cách cải thiện hiệu quả.

1. Trẻ thiếu sắt có biếng ăn không?

Biếng ăn là một trong những biểu hiện khá phổ biến ở trẻ thiếu sắt, và điều này đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam.

• Tại Bệnh viện Đa khoa Phú Xuyên, 40% trẻ dưới 5 tuổi thiếu máu thiếu sắt có biểu hiện lười ăn^[1]Nguyễn Đình Tỉnh, Vũ Văn Quý. (2025). Đặc điểm thiếu máu thiếu sắt và một số yếu tố liên quan ở trẻ dưới 5 tuổi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa … Continue reading
• Tại Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, 64,4% trẻ thiếu máu thiếu sắt bị ăn kém^[2]Vũ Thị Thảo, Trần Ngọc Hòa, Nguyễn Thị Hương Liễu. (2024). Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị bệnh nhân thiếu máu thiếu sắt tại … Continue reading

Những con số này cho thấy, biếng ăn không phải là biểu hiện ngẫu nhiên mà là một dấu hiệu thường gặp và có liên quan chặt chẽ đến tình trạng thiếu sắt ở trẻ.

2. Thiếu sắt gây biếng ăn ở trẻ theo cơ chế nào?

Biếng ăn ở trẻ thiếu sắt đến từ nhiều thay đổi trong cơ thể, chủ yếu qua 5 cơ chế sau.

2.1 Trẻ thiếu sắt biếng ăn do đau lưỡi và giảm vị giác

Một nghiên cứu trên các bệnh nhân thiếu sắt và thiếu máu đã chỉ ra, thiếu sắt gây đau lưỡi, giảm tiết nước bọt và mất dần nhú lưỡi. Mức độ đau lưỡi tăng khi bệnh nhân tiến triển từ thiếu sắt tới thiếu máu.^[3]Osaki T, Ueta E, Arisawa K, Kitamura Y, Matsugi N. (1999). The pathophysiology of glossal pain in patients with iron deficiency and anemia. American Journal of Medical Sciences. Truy cập ngày … Continue reading

Việc mất dần các nhú lưỡi và giảm tiết nước bọt sẽ khiến bé giảm vị giác, ăn uống không ngon miệng.  Đồng thời, cảm giác bỏng rát, đau khi ăn càng khiến trẻ biếng ăn nặng hơn.

Trẻ thiếu sắt thường có cảm giác đau, rát lưỡi khi ăn 

2.2 Thiếu sắt khiến trẻ mệt mỏi, lười hoạt động

Thiếu sắt khiến bé mệt mỏi nhiều do các tế bào không được cung cấp đủ oxy và năng lượng. Vì thế, trẻ thiếu sắt thường lười vận động, kể cả trong các hoạt động thường ngày như ăn uống, đi lại, học tập.

Như vậy, biếng ăn là một biểu hiện cho thấy con đang bị thiếu sắt. Ngoài biếng ăn, mẹ có thể nhận biết con đang bị thiếu sắt qua các dấu hiệu dưới đây để kịp thời bổ sung:

• Da xanh xao, lòng bàn tay, bàn chân trẻ nhợt nhạt hơn.
• Trẻ khó ngủ, dễ tỉnh giấc.
• Hay ốm, đặc biệt dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
• Hay cáu gắt, quấy khóc.

2.3 Giảm nhạy cảm khứu giác

Trẻ thiếu máu thiếu sắt thường bị giảm khứu giác. So với trẻ bình thường, trẻ thiếu sắt có:^[4]Aygüneş U, Uzun Çiçek A. (2020). The Association Between Loss Of Appetite And Sense Of Olfaction In Children With Iron Deficiency Anemia. The Journal of Current Pediatrics. Truy cập ngày … Continue reading

• Khả năng phân biệt mùi kém hơn
• Khó nhận biết mùi thức ăn

Khi khứu giác suy giảm, thức ăn không còn đủ hấp dẫn, khiến trẻ ăn không ngon miệng và dễ dẫn đến biếng ăn.

2.4 Rối loạn hormone thèm ăn: Ghrelin

Ghrelin là hormone tạo cảm giác đói. Ở trẻ thiếu sắt, nồng độ ghrelin có xu hướng giảm, khiến trẻ ít thấy đói và ăn kém hơn^[5]Kadhem, Jwaan jawad; Ali, Mohammed Shnain; Mehdi Al-Atrakchi, Sahib Ali. (2021). Assessment of Serum Ghrelin in Iraqi Children with Iron Deficiency Anemia. Indian Journal of Forensic Medicine & … Continue reading.

Khi được bổ sung sắt đường uống, nồng độ ghrelin có thể tăng trở lại, từ đó giúp cải thiện tình trạng biếng ăn^[6]Radwa Gad EL Hak Mahmoud Gad EL Hak, Ehab K Emam, Yasmin Gamal Abdo El Gendy, Menna Allah Ali Shaaban, Basma Abd El Nasser Mohammed. (2024). The Effect of Iron Therapy on Plasma Ghrelin and Leptin … Continue reading^[7]Kucuk N, Orbak Z, Karakelloglu C, Akcay F. (2019). The effect of therapy on plasma ghrelin and leptin levels, and appetite in children with iron deficiency anemia. Journal of Pediatric Endocrinology … Continue reading.

Không chỉ ảnh hưởng đến việc ăn, mức ghrelin thấp còn liên quan đến chậm phát triển thể chất và tinh thần ở trẻ thiếu máu thiếu sắt.

2.5 Vòng lặp bệnh lý: Biếng ăn – thiếu sắt – biếng ăn

Biếng ăn và thiếu sắt có thể tạo thành một vòng lặp bệnh lý:

• Trẻ biếng ăn → lượng sắt đưa vào cơ thể giảm
• Thiếu sắt → rối loạn cảm giác đói, mệt mỏi → trẻ ăn kém hơn

Tình trạng này lặp lại liên tục khiến thiếu sắt ngày càng nặng và biếng ăn kéo dài, khó cải thiện nếu không can thiệp sớm.

3. Hậu quả của việc trẻ thiếu sắt biếng ăn

Biếng ăn do thiếu sắt gây ra những ảnh hưởng xấu tới sức khoẻ và sự phát triển cả về thể chất lẫn trí tuệ của trẻ.

3.1 Chậm phát triển vận động

Trẻ thiếu sắt biếng ăn sẽ không nhận đủ các chất dinh dưỡng cần thiết từ thực phẩm. Điều này khiến bé có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng và chậm phát triển thể chất.

Đồng thời, thiếu sắt còn khiến bé mệt mỏi, chậm phát triển cơ bắp, lười vận động nên ảnh hưởng tới khả năng hoàn thiện các vận động thô – tinh.

Trẻ thiếu sắt ít vận động do thường xuyên mệt mỏi

3.2 Chậm phát triển trí tuệ

Khi thiếu sắt, lượng hemoglobin bị thiếu hụt dẫn tới giảm cung cấp oxy cho các tế bào, đặc biệt là tế bào não. Điều này khiến cho trẻ hay buồn ngủ, khó tập trung và ghi nhớ kém.

Nghiên cứu tại Chile cho thấy, bé thiếu sắt mất nhiều thời gian để ghi nhớ hình ảnh và chậm biết nói hơn những trẻ cùng độ tuổi được bổ sung đủ sắt.

3.3 Giảm sức đề kháng, dễ mắc bệnh

Sắt là thành phần của nhiều enzym hệ miễn dịch cũng như thúc đẩy hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn. Theo nghiên cứu tại Ai Cập, nhóm trẻ thiếu sắt có nồng độ IgG, IL-6, hoạt động thực bào kém hơn nhóm trẻ đủ sắt.

Đồng thời, trẻ biếng ăn còn gây ra thiếu hụt các vi chất cần thiết cho hệ miễn dịch như vitamin A, C, E và kẽm, selen… Điều này tăng nguy cơ trẻ mắc bệnh, đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng.

Trẻ thiếu sắt biếng ăn không được khắc phục kịp thời sẽ gây ra các hậu quả nghiêm trọng tới sự phát triển của trẻ. Vì thế, trong phần tiếp theo, chuyên gia sẽ hướng dẫn mẹ các biện pháp cải thiện và phòng ngừa tình trạng này.

4. Trẻ thiếu sắt biếng ăn phải làm sao?

Để cải thiện vấn đề trẻ thiếu sắt biếng ăn, mẹ hãy phối hợp các biện pháp sau:

4.1 Thay đổi chế độ ăn và tạo thói quen ăn uống tốt cho trẻ

Trước tiên, mẹ nên đánh giá lại thực đơn và thói quen ăn uống của trẻ xem đã phù hợp hay chưa. Sau đó, xây dựng lại thực đơn và tạo thói quen tốt để cải thiện vấn đề con biếng ăn.

Thay đổi chế độ ăn của trẻ

Mẹ lưu ý một số vấn đề trong chế độ ăn cho trẻ thiếu sắt biếng ăn như sau:

• Khuyến khích con ăn thịt, cá, hải sản vì chúng chứa sắt hem dễ hấp thu hơn sắt từ các loại rau củ.
• Không cho trẻ dưới 1 tuổi uống sữa tươi vì sữa tươi cung cấp rất ít sắt. Với trẻ trên 1 tuổi, bé không nên uống quá 700ml sữa tươi/ngày.
• Thay đổi cách chế biến và xây dựng thực đơn hợp lý để con ăn uống ngon miệng hơn.

Thêm các thực phẩm giàu sắt cho trẻ thiếu sắt biếng ăn

Xây dựng thói quen ăn uống tốt cho trẻ

Tạo thói quen tốt cũng là biện pháp giúp con cải thiện tình trạng biếng ăn.

• Không cho trẻ ăn vặt trước bữa ăn tối thiểu 30 phút.
• Không nên cho trẻ xem thiết bị điện tử khi ăn vì khiến con mất tập trung.
• Tạo sự vui vẻ, thoải mái trong bữa ăn, tránh làm bé căng thẳng.

4.2 Sử dụng sản phẩm bổ sung sắt cho trẻ

Với trẻ thiếu sắt kèm biếng ăn, lượng sắt từ thực phẩm thường không đủ đáp ứng nhu cầu. Vì vậy, cần bổ sung thêm sắt bằng các chế phẩm đường uống.

Liều bổ sung thường dùng là 4–6 mg/kg cân nặng/ngày (tính theo sắt nguyên tố). Thời gian sử dụng tối thiểu 6-8 tuần hoặc đến khi các chỉ số như hemoglobin, ferritin trở về bình thường.^[8]Bộ Y tế. (2015). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp ở trẻ em (Ban hành kèm theo Quyết định số 3312/QĐ-BYT ngày 07/8/2015 của Bộ … Continue reading

Để tăng hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ, cần lưu ý:

• Uống đúng liều, đủ thời gian
• Uống xa sữa, canxi để tránh giảm hấp thu
• Có thể dùng cùng vitamin C để tăng hấp thu sắt

Nhu cầu và liều dùng có thể khác nhau tùy theo độ tuổi và mức độ thiếu sắt, vì vậy nên cá thể hóa theo từng trẻ để đạt hiệu quả tốt nhất.

Để được tư vấn cụ thể hơn, mẹ hãy trả lời các thông tin trong bảng dưới đây. 

Vui lòng bật JavaScript trong trình duyệt của bạn để hoàn thành Form này.

Độ tuổi của trẻ

Bé đang gặp vấn đề gì?

• Xanh xao, lòng bàn tay, bàn chân nhợt
• Miệng và mí mắt nhợt nhạt
• Biếng ăn
• Chậm tăng cân
• Hay ốm
• Khó ngủ, quấy khóc
• Móng tay dễ gãy và rụng tóc

Số điện thoại *

Họ và tên

Nội dung cần tư vấn thêm

Nhận tư vấn ngay

4.3 Bổ sung men vi sinh cho trẻ

Bổ sung men vi sinh cũng là giải pháp hiệu quả để cải thiện vấn đề trẻ thiếu sắt biếng ăn. Men vi sinh sẽ tăng cường lợi khuẩn cho đường ruột, kích thích tiêu hoá và tăng cường hấp thu các chất tốt hơn.

Khi lựa chọn men vi sinh, mẹ nên cân nhắc sử dụng các dòng men vi sinh đa chủng. Trong đó, men vi sinh 10 chủng BioAmicus hiện là sản phẩm được các bác sĩ đánh giá cao.

4.4 Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn và thói quen nhưng tình trạng biếng ăn của trẻ không cải thiện, mẹ nên đưa con đi khám sớm.

Đặc biệt, cần đi khám khi trẻ có các dấu hiệu:

• Biếng ăn kéo dài, ăn rất ít hoặc bỏ bữa thường xuyên
• Chậm tăng cân hoặc có dấu hiệu tụt cân
• Da xanh, môi nhợt, hay mệt mỏi
• Ít vận động, kém linh hoạt hơn bình thường

Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp, tránh để tình trạng kéo dài ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Bài viết trên đây đã giải đáp thắc mắc “trẻ thiếu sắt có biếng ăn không” và đưa ra các giải pháp hiệu quả để cải thiện vấn đề này. Nếu còn thắc mắc, mẹ hãy để lại thông tin hoặc liên hệ hotline 1900 636 985 để được giải đáp.