Phát hiện ngay 7 dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất và cách khắc phục?

Nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ tốt cho sức khỏe và sự phát triển của bé mà còn tăng sợi dây gắn kết tình cảm mẹ con. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, vì những lý do nhất định, sữa mẹ có thể bị giảm chất lượng. Nhận biết dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất và giải quyết kịp thời tức là mẹ đã đảm bảo tốt nhất yếu tố dinh dưỡng thiết yếu cho con yêu của mình.

Dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất ở trẻ là gì?

Dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất có thể nhận biết thông qua sự tăng trưởng, phát triển và sức khỏe hằng ngày của trẻ. Nếu bé chậm tăng cân, hay ốm vặt, quấy khóc nhiều hoặc chậm đạt các mốc phát triển, cha mẹ nên chú ý đánh giá lại nguồn dinh dưỡng mà trẻ đang nhận được.

Chậm tăng cân

Chậm tăng cân là một trong những dấu hiệu thường gặp khi trẻ không nhận đủ dinh dưỡng từ sữa mẹ. Trong 3 tháng đầu đời, trẻ thường tăng khoảng 600–1000g mỗi tháng^[1]World Health Organization. (2006). Weight-for-age. WHO Child Growth Standards. Truy cập ngày 05/06/2026.. Nếu trẻ không đạt mức tăng cân tối thiểu khoảng 600g/tháng, đứng cân, sụt cân hoặc có biểu hiện da nhăn nheo, ít lớp mỡ dưới da thì mẹ nên đánh giá lại tình trạng dinh dưỡng và nguồn sữa của mình.

Mẹ cần được tư vấn bởi các Dược sĩ về tình trạng của bé hiện tại có thể để lại thông tin ngay dưới đây:

Phát triển vận động kém

Sữa mẹ thiếu một số vi chất quan trọng như canxi và vitamin D có thể ảnh hưởng đến sự phát triển hệ xương của trẻ. Bé có thể chậm đạt các mốc vận động như lẫy, ngồi, bò; thóp rộng lâu đóng, mềm xương sọ, hay giật mình khi ngủ hoặc xuất hiện tình trạng rụng tóc hình vành khăn.

Thường xuyên ốm vặt

Sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn chứa nhiều kháng thể giúp bảo vệ trẻ trước các tác nhân gây bệnh. Khi chất lượng sữa không đảm bảo, trẻ có thể dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, thường xuyên sổ mũi, ho, viêm họng hoặc có thời gian hồi phục kéo dài sau mỗi đợt ốm.

Tổn thương trên da

Một số biểu hiện trên da có thể liên quan đến tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt là kẽm. Trẻ có thể xuất hiện:

• Ban đỏ
• Bong tróc da quanh miệng, vùng hậu môn
• Tiêu chảy kéo dài
• Rụng tóc từng mảng

Đây là những dấu hiệu cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Quấy khóc và mệt mỏi

Khi không được cung cấp đầy đủ dưỡng chất, trẻ thường trở nên khó chịu, quấy khóc nhiều hơn bình thường. Bé có thể ngủ không sâu giấc, hay giật mình, giảm mức độ hoạt động, thiếu năng lượng và chậm phát triển chiều cao theo tuổi.

Chậm phát triển chiều cao

Thiếu hụt kéo dài các dưỡng chất như protein, canxi, vitamin D và kẽm có thể ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng của trẻ. Bé có thể tăng chiều cao chậm hơn so với tốc độ tăng trưởng bình thường hoặc thấp hơn mức trung bình của trẻ cùng độ tuổi.

Chậm mọc răng

Trẻ bú mẹ hoàn toàn nhưng không được cung cấp đủ vi chất cần thiết có thể chậm mọc răng hoặc mọc răng không đúng thời điểm. Dấu hiệu này thường đi kèm với tình trạng chậm phát triển thể chất, xương và vận động.

Lưu ý: Các dấu hiệu trên không khẳng định chắc chắn sữa mẹ thiếu chất. Trẻ chậm tăng cân, chậm phát triển hoặc hay ốm vặt còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện bất thường kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá toàn diện.

Nguyên nhân khiến sữa mẹ thiếu chất

Mẹ có chế độ dinh dưỡng kém

Sau sinh là thời điểm mẹ nuôi con bú. Lúc này, chế độ dinh dưỡng của mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn sữa cho bé bú^[2]Centers for Disease Control and Prevention. (2026). Maternal Diet and Breastfeeding. Truy cập ngày 05/06/2026..

Nếu mẹ có một chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất thì đảm bảo chất lượng sữa cho bé bú. Ngược lại, mẹ có chế độ ăn kiêng khem quá mức, ăn chay, kém đa dạng,… thì nguy cơ sữa mẹ sẽ thiếu vitamin và khoáng chất, không đảm bảo cho sự phát triển của bé.

Mẹ quay trở lại công việc sớm và hay bị căng thẳng

Khả năng tiết sữa của mẹ chịu sự chi phối chính của hormone Oxytocin và Prolactin. Nếu mẹ quay trở lại công việc quá sớm, khi cơ thể còn chưa kịp hồi phục hoàn toàn thì rất dễ bị mệt mỏi, căng thẳng. Điều này làm ức chế sản sinh hormone Oxytocin và Prolactin. Theo thời gian sẽ khiến sữa mẹ ít dần và bị thiếu chất.

Bên cạnh đó, mẹ đi làm sớm còn dễ bị giảm tần suất vắt sữa và cho con bú. Đây cũng là yếu tố tác động nhiều đến chất lượng nguồn sữa mẹ.

Chưa kể đến việc chăm con và đi làm sẽ làm thay đổi chế độ sinh hoạt, ăn uống hàng ngày của mẹ. Dần dần, mẹ dễ phải chịu áp lực về tinh thần, dễ bị stress, bực bội, ngủ kém, ăn kém,… Sự kết hợp của những vấn đề này càng làm tăng nguy cơ giảm chất lượng sữa mẹ.

Thay đổi nội tiết tố

Thời điểm sau sinh, không ít mẹ gặp phải tình trạng rối loạn nội tiết tố estrogen. Tình trạng này có thể dẫn đến hàng loạt hệ lụy như: khó ngủ, mệt mỏi, khó tiêu,… Đây cũng là nguyên nhân khiến sữa mẹ ít dần và bị thiếu chất.

Ngoài ra, nếu mẹ dùng viên uống tránh thai chứa estrogen thì quá trình tiết sữa cũng sẽ gặp nhiều trở ngại. Nếu tiếp tục dùng thuốc estrogen trong thời gian dài, mẹ sẽ có nguy cơ bị mất sữa cho con bú.

Cho bé ăn dặm quá sớm và giảm bú sữa mẹ

WHO đã có khuyến cáo về việc nên cho con bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Tuy nhiên, do những nguyên nhân chủ quan, không ít mẹ lựa chọn cho con ăn dặm sớm và giảm tần suất cho con bú. Việc làm này gây ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn sữa mẹ.

Trước 6 tháng, hệ tiêu hóa của trẻ vẫn chưa hoàn thiện. Trẻ ăn dặm quá sớm và giảm bú sữa mẹ vô tình tăng áp lực cho đường tiêu hóa, khẩu vị của bé thay đổi, bé dễ chán sữa mẹ, thậm chí có bé bỏ ti mẹ. Hệ lụy tất yếu từ việc làm này chính là sữa mẹ ít dần, nguồn sữa mẹ ngày càng kém chất lượng.

Mẹ gặp vấn đề sức khoẻ và đang dùng thuốc

Cơ thể mẹ phục hồi chậm thường dễ mệt mỏi, ăn kém và bị ốm. Đây là một trong những nguyên nhân khiến cho lượng sữa tiết ra ít, sữa không đủ chất nên dù bé bú đủ cữ thì vẫn không thể tăng cân.

Bên cạnh đó, trong thời gian cho con bú, nếu mẹ gặp vấn đề về tuyến vú như: áp xe vú, nứt cổ gà,… hoặc đang mắc các bệnh lý mạn tính nhưng không được kiểm soát tốt thì sữa mẹ cũng có thể bị giảm chất lượng.

Mẹ sinh mổ cần dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hoặc mẹ đang dùng  thuốc kháng histamin cũng dễ làm cản trở khả năng hoạt động của tuyến sữa. Đây chính là lý do khiến cho một số mẹ có lượng sữa ít và dễ bị thiếu chất hơn bình thường.

Cách cải thiện chất lượng sữa mẹ cho bé?

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Chế độ dinh dưỡng của mẹ ảnh hưởng lớn đến nguồn sữa cho con bú. Vì thế, khi nhận thấy dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất, mẹ nên xem xét lại chế độ ăn uống của mình để điều chỉnh cho khoa học. Đặc biệt, việc bổ sung các thực phẩm sau đây sẽ giúp chất lượng sữa mẹ được cải thiện:

Ngũ cốc nguyên cám và gạo

Thành phần của nhóm thực phẩm này giàu carbohydrate phức hợp làm cho mẹ cảm thấy no lâu và giảm tiêu hao năng lượng hơn. Không những thế, hàm lượng chất xơ và vitamin B trong gạo, ngũ cốc nguyên cám còn bổ máu, tốt cho hệ tiêu hóa và lợi sữa.

Thịt bò

Thành phần của thịt bò chứa rất nhiều vitamin B, sắt, kẽm, protein,… vừa cung cấp năng lượng vừa đảm bảo vi chất dinh dưỡng cho sữa mẹ. Bổ sung thịt bò với hàm lượng hợp lý còn giúp mẹ phòng ngừa nguy cơ thiếu máu do thiếu sắt.

Ngoài ra, nếu bé đang bắt đầu ăn dặm từ tháng thứ 4, sinh non hoặc bú sữa mẹ hoàn toàn, nguy cơ trẻ thiếu sắt là rất cao.

Trong trường hợp này, mẹ nên chủ động bổ sung cho con các loại sắt nước hữu cơ dễ uống, hấp thu nhanh và ít tác dụng phụ như sắt Ferrolip Baby.

Cá hồi

Muốn sở hữu nguồn sữa cho con bú đảm bảo chất lượng thì mẹ không nên bỏ qua cá hồi. Đây là nguồn thực phẩm giàu DHA, omega-3, B12, vitamin D,… vừa tốt cho hệ xương vừa tốt cho hệ thần kinh của trẻ.

Trứng gà

Các thành phần: omega-3, canxi, choline, acid folic, vitamin B, D, A,… trong trứng gà vừa giúp mẹ nhanh chóng hồi phục sức khỏe sau sinh vừa cải thiện chất lượng nguồn sữa. Nhờ đó mà bé sẽ bú mẹ tốt hơn, dễ đạt được các mốc phát triển theo độ tuổi.

Trái cây và rau xanh

Chuối, hồng xiêm, đu đủ, vú sữa, quả bơ,… đều là những loại trái cây giàu chất xơ, khoáng chất và vitamin tốt cho việc cải thiện chất lượng nguồn sữa mẹ. Ngoài ra, mẹ cũng nên chú ý tăng cường rau xanh lá trong bữa ăn của mình. Đây là nhóm thực phẩm giàu chất xơ giúp mẹ ngừa táo bón và tăng cường dưỡng chất cho sữa.

Uống thêm nước

Nước là yếu tố không thể thiếu cho sự tiết sữa mẹ. Người bình thường mỗi ngày cần uống 1.5 – 2 lít nước nhưng cơ thể người mẹ đang cho con bú cần lượng nước cao hơn để đảm bảo việc tiết sữa theo nhu cầu của bé.

Vì thế, để cải thiện sữa thì mẹ nên duy trì uống mỗi ngày 2 – 3 lít nước. Mẹ có thể chọn bổ sung nước bằng cách uống sữa, nước ép hoa quả, nước lọc, nước canh,… Đặc biệt, trước và sau khi cho con bú nếu mẹ uống 1 cốc nước ấm thì sẽ kích thích sữa về nhanh và nhiều hơn.

Nghỉ ngơi nhiều hơn

Quá trình mang thai và sinh nở khiến cho sức khỏe của mẹ bị suy giảm. Chưa kể đến việc chăm con nhỏ dễ khiến mẹ gặp phải áp lực về tinh thần và thể chất. Những yếu tố này đều dễ gây giảm chất lượng sữa mẹ.

Vì thế, sau khi sinh, mẹ cần được nghỉ ngơi nhiều, ngủ ít nhất 8 tiếng/ngày và thư giãn để tinh thần được thoải mái, cơ thể nhanh hồi phục. Đây cũng là cách đảm bảo chất lượng sữa mẹ và giúp mẹ có thêm năng lượng tích cực để chăm sóc con yêu.

Giải trí lành mạnh

Giải trí lành mạnh không chỉ cải thiện sức khỏe tinh thần mà còn cải thiện chất và lượng nguồn sữa. Cách giải trí rất đơn giản, mẹ chỉ cần lựa chọn những việc phù hợp với sở thích của mình như: nghe nhạc, trò chuyện cùng bạn bè, đọc sách, xem phim,…

Chịu khó vận động

Vận động tích cực, vừa sức trong thời gian cho con bú không chỉ cải thiện tâm trạng, giấc ngủ,… mà còn nâng cao chất lượng nguồn sữa mẹ. Mẹ có thể lựa chọn thực hiện một số bài tập nhẹ nhàng và đơn giản như squats, yoga, bơi,… để đạt được mục đích này.

Mong rằng những thông tin đã được chia sẻ sẽ giúp bạn đọc phát hiện sớm dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất để có biện pháp can thiệp hiệu quả. Nếu gặp khó khăn trong quá trình nhận diện này, mẹ có thể tìm đến bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia nuôi con bằng sữa mẹ để được tư vấn giải pháp giúp mẹ yên tâm về nguồn dinh dưỡng cho con yêu.