Thiếu sắt ở trẻ dưới 2 tuổi có nguy hiểm không? Cảnh báo từ WHO

Thiếu sắt không chỉ gây thiếu máu, mà ảnh hưởng đến não bộ và việc học tập của trẻ về sau. Vì thế, tổ chức Y tế Thế giới WHO đã đưa ra cảnh báo quan trọng về hậu quả này.

Thiếu sắt – vấn đề toàn cầu bị xem nhẹ

Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có tới 4 trong 10 trẻ từ 6 đến 59 tháng tuổi trên toàn thế giới đang sống chung với tình trạng thiếu máu. Tại Việt Nam, tỷ lệ này ở trẻ dưới 5 tuổi vào năm 2019 là 22,9% – tuy thấp hơn mức trung bình toàn cầu nhưng vẫn là một con số đáng lo ngại, đòi hỏi sự quan tâm nghiêm túc từ cộng đồng và ngành y tế. ^[1]WHO guidance helps detect iron deficiency and protect brain development.https://www.who.int/news/item/20-04-2020-who-guidance-helps-detect-iron-deficiency-and-protect-brain-development

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến thiếu máu ở trẻ là thiếu sắt – vi chất giữ vai trò then chốt trong quá trình phát triển trí não. WHO cảnh báo rằng, nếu trẻ dưới 2 tuổi không được cung cấp đủ sắt, não bộ có thể chịu tổn thương nghiêm trọng và không thể phục hồi hoàn toàn. Những tác động này có thể âm thầm ảnh hưởng đến khả năng học tập và phát triển trí tuệ trong tương lai.

Nói cách khác, dù tình trạng thiếu sắt có thể được điều trị, nhưng hậu quả của việc thiếu hụt trong giai đoạn đầu đời có thể để lại dấu ấn lâu dài trên hành trình phát triển của trẻ.

Vì sao thiếu sắt lại ảnh hưởng đến thành tích học tập?

Sắt không chỉ giữ vai trò tạo hồng cầu mà còn là dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển toàn diện của não bộ. Nhờ có sắt, oxy được vận chuyển hiệu quả đến não, hỗ trợ quá trình hình thành các chất dẫn truyền thần kinh – yếu tố then chốt trong việc tăng cường trí nhớ, khả năng tư duy và sự tập trung ở trẻ nhỏ.

Khi lượng sắt trong cơ thể không đủ, não bộ sẽ rơi vào tình trạng thiếu oxy và dưỡng chất, khiến trẻ thường xuyên uể oải, phản ứng chậm, giảm khả năng tập trung và tiếp thu kém hơn so với bạn bè cùng trang lứa. Nếu kéo dài, điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả học tập và sự phát triển trí tuệ của trẻ.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng trẻ bị thiếu sắt thường có chỉ số IQ thấp hơn so với trẻ được bổ sung sắt đầy đủ ngay từ sớm. Điều này cho thấy tình trạng thiếu hụt sắt trong những năm đầu đời có thể để lại hệ lụy lâu dài đến sự phát triển trí tuệ. ^[2]WHO. Prevalence of anaemia in children aged 6–59 months (%). https://www.who.int/data/gho/data/indicators/indicator-details/GHO/prevalence-of-anaemia-in-children-under-5-years-(-).

Đáng báo động, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng thiếu sắt ở trẻ dưới 2 tuổi có thể gây ra tổn thương vĩnh viễn cho não bộ, dù sau này được điều trị đầy đủ. Bởi giai đoạn 0–2 tuổi là “cửa sổ vàng” để não bộ phát triển mạnh mẽ cả về cấu trúc lẫn chức năng. Thiếu sắt trong thời điểm này có thể khiến quá trình phát triển não bị gián đoạn hoặc trì trệ – và một khi giai đoạn quan trọng ấy trôi qua, việc khắc phục những tổn thất đã xảy ra gần như là không thể.

Những nhóm trẻ dễ bị thiếu sắt nhất

Thiếu sắt có thể xảy ra ở bất kỳ trẻ nào, nhưng đặc biệt phổ biến trong các nhóm sau:

• Trẻ sinh non, nhẹ cân: do không tích lũy đủ sắt từ mẹ trong những tuần cuối thai kỳ, nên lượng sắt dự trữ khi sinh ra rất thấp.
• Trẻ bú mẹ sau 4 tháng tuổi: khi lượng sắt dự trữ cạn kiệt dần, sắt trong sữa mẹ rất thấp, không đáp ứng đủ nhu cầu trẻ.
• Trẻ biếng ăn, chế độ ăn không đủ sắt: đặc biệt ở trẻ mới ăn dặm, lười ăn thịt, cá hoặc có chế độ ăn chay.

Dự phòng thiếu sắt – hành động nhỏ, lợi ích lớn

Thiếu sắt là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, nhưng lại diễn ra rất âm thầm. Do các biểu hiện ban đầu thường mơ hồ, nhiều cha mẹ dễ bỏ sót. Dù vậy, thiếu sắt có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến não bộ, để lại hệ lụy lâu dài và khó khắc phục^[3]Lozoff B, Beard J, Connor J, Barbara F, Georgieff M, Schallert T. Long-lasting neural and behavioral effects of iron deficiency in infancy. Nutr Rev.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16770951/. Vì thế, chủ động bổ sung sắt đúng thời điểm là việc làm quan trọng.

Theo khuyến cáo từ Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP):

• Trẻ sinh đủ tháng và được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn hoặc chủ yếu nên bắt đầu bổ sung sắt từ tháng thứ 4.
• Trẻ sinh non cần được dự phòng thiếu sắt từ 1 đến 12 tháng tuổi.

Giải pháp hỗ trợ: Ferrolip Baby – Sắt cho trẻ từ 0 tháng tuổi

TPBVSK Ferrolip Baby là sản phẩm hỗ trợ bổ sung sắt cho trẻ từ 0 tháng tuổi với nhiều ưu điểm:

• Thành phần Sắt bisglycinate: thành phần sinh khả dụng cao, hạn chế tình trạng nóng trong, táo bón, được Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) khuyên dùng cho trẻ sơ sinh vì hiệu quả và tính an toàn
• Dạng nhỏ giọt, hương đào thơm ngon dễ uống
• Không chứa Gluten, lactose, hương vị nhân tạo và chất tạo màu
• Dùng được cho trẻ từ 0 tháng tuổi, trẻ bất dung nạp lactose

Thiếu sắt không chỉ là vấn đề về dinh dưỡng, nó là mối đe dọa trực tiếp đến sự phát triển trí não toàn diện của trẻ. Hành động kịp thời hôm nay là bước đi vững chắc để bảo vệ hành trình phát triển của con sau này.