8 nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ em và cách khắc phục, phòng ngừa

Thiếu sắt ở trẻ em thường xảy ra do trẻ sinh non, nhẹ cân, tăng trưởng nhanh, chế độ ăn thiếu sắt hoặc hấp thu sắt kém. Tình trạng này kéo dài có thể khiến trẻ xanh xao, chậm tăng trưởng, suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng tới sự phát triển trí não.

Trong bài viết dưới đây, Ferrolip.vn sẽ giúp mẹ tìm hiểu 8 nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ em thường gặp và cách bổ sung sắt đúng cách cho trẻ.

1. 8 nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ em

Có rất nhiều nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ em nhưng phổ biến hơn cả là 8 nguyên nhân dưới đây:

1.1 Trẻ sinh non

Trẻ sinh non (trước tuần 37) có nguy cơ thiếu sắt lên tới 85% vì:^[1]Rao R, Georgieff MK. (2009). Iron therapy for preterm infants. Clinics in Perinatology. Truy cập ngày 12/05/2026.

• Quá trình dự trữ sắt của trẻ được diễn ra chủ yếu vào 3 tháng cuối thai kỳ. Sinh thiếu tháng khiến quá trình này bị dừng lại và bé không nhận đủ lượng sắt dự trữ cần thiết.
• Sau khi chào đời, nhu cầu về sắt tăng cao để đáp ứng kịp với tốc độ tăng trưởng nhanh. Theo nghiên cứu, lượng sắt dự trữ của trẻ sinh non chỉ đáp ứng được nhu cầu của bé cho tới khi con tăng gấp đôi cân nặng sau sinh, nghĩa là khoảng 2 – 3 tháng đầu tiên.

1.2 Trẻ sơ sinh nhẹ cân

Cân nặng khi sinh của bé tỷ lệ thuận với lượng sắt dự trữ khi chào đời^[2]Chaparro Camila M. (2008). Setting the stage for child health and development: Prevention of iron deficiency in early infancy. The Journal of Nutrition. Truy cập ngày 12/05/2026.. Do đó, lượng sắt dự trữ này rất thấp ở những bé có cân nặng khi sinh dưới 2.5kg, bao gồm cả trẻ đủ tháng, trẻ nhỏ so với tuổi thai và trẻ non tháng.

Trẻ sinh nhẹ cân cũng là đối tượng có khả năng tăng trưởng sau sinh mạnh mẽ, nhu cầu sắt rất lớn nên lượng sắt dự trữ ít ỏi càng nhanh hết.

Ngoài ra, những trẻ sinh nhẹ cân thường phải lấy máu để thực hiện các xét nghiệm khiến cho nguy cơ thiếu máu thiếu sắt tăng cao.

Trẻ sơ sinh nhẹ cân có nguy cơ cao thiếu sắt

1.3 Cạn kiệt lượng sắt dự trữ

Trẻ sinh đủ tháng và mẹ uống đủ sắt khi mang bầu sẽ có một lượng sắt dự trữ đủ dùng trong 4 tháng đầu. Tuy nhiên, kể từ tháng thứ 4 trở đi, trẻ rất dễ bị thiếu hụt sắt do:

• Lượng sắt dự trữ đã cạn kiệt
• Trẻ phát triển thể chất nhanh chóng, có thể thấy rõ cân nặng trẻ tăng gấp 2 lần cân nặng khi sinh nên nhu cầu sử dụng sắt tăng cao.
• Lúc này, trẻ chưa ăn dặm mà bú mẹ hoàn toàn nên lượng sắt của trẻ chủ yếu đến từ sữa mẹ. Mà sữa mẹ lại chứa rất ít sắt (0.35mg sắt trong mỗi lít) nên không thể cung cấp đủ sắt cho trẻ.

1.4 Nhu cầu sắt tăng cao do trẻ tăng trưởng nhanh

Trong những giai đoạn phát triển mạnh như 6 – 24 tháng tuổi, dậy thì hoặc sau các đợt ốm kéo dài, cơ thể trẻ cần rất nhiều sắt để tạo máu, phát triển não bộ và tăng trưởng thể chất.

Nếu chế độ ăn không cung cấp đủ sắt hoặc khả năng hấp thu sắt kém, trẻ rất dễ bị thiếu sắt. Đây cũng là lý do tình trạng thiếu sắt thường gặp nhiều ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi – giai đoạn có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất.

1.5 Không nhận đủ lượng sắt từ thực phẩm

Ở giai đoạn từ 6-7 tháng tuổi, trẻ bắt đầu ăn dặm và đây là nguồn cung cấp sắt chính cho trẻ. Sau đây là 2 lý do phổ biến khiến trẻ không nhận đủ sắt từ thực phẩm ở giai đoạn này:

Ăn dặm quá sớm

Ăn dặm quá sớm có thể dẫn đến các rối loạn về tiêu hóa khiến trẻ hấp thu kém, không hấp thu được hết lượng sắt từ thực phẩm. Bên cạnh đó, ăn dặm sớm đồng nghĩa với việc trẻ sẽ bú mẹ ít đi, khiến con không nhận được lượng sắt tối ưu từ sữa mẹ.

Trẻ ăn dặm quá sớm khiến việc hấp thu sắt từ sữa mẹ bị gián đoạn

Chế độ ăn dặm thiếu sắt

Từ tháng thứ 6, phần lớn lượng sắt con nhận được là từ chế độ ăn dặm. Vì thế, một thực đơn không đa dạng, ít các thực phẩm giàu sắt, ít thực phẩm động vật hoặc ăn chay là nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ em trên 6 tháng tuổi.

Ngoài ra, một số thực phẩm còn gây cản trở quá trình hấp thu sắt từ thực phẩm như trà, cafe. Theo nghiên cứu, 1 cốc cafe có thể làm tỷ lệ hấp thu sắt từ thực phẩm giảm tới 39%.

1.6 Lạm dụng sữa tươi

Cho trẻ uống quá nhiều sữa tươi có thể làm tăng nguy cơ thiếu sắt do nhiều nguyên nhân:^[3]Graczykowska K, Kaczmarek J, Wilczyńska D, Łoś-Rycharska E, Krogulska A. (2021). The consequence of excessive consumption of cow’s milk: Protein-losing enteropathy with anasarca in the … Continue reading

• Sữa tươi chứa rất ít sắt, chỉ 0.5mg/L.
• Uống quá nhiều sữa khiến trẻ nhanh no, giảm cảm giác thèm ăn và ăn ít các thực phẩm giàu sắt như thịt, cá, trứng, gan động vật…
• Sữa bò chứa nhiều canxi và protein casein có thể cản trở quá trình hấp thu sắt tại ruột, đặc biệt là sắt không heme từ thực phẩm. Đặc biệt, hàm lượng canxi trong sữa bò gấp 4 lần sữa mẹ nên càng làm tăng sự cạnh tranh hấp thu giữa canxi và sắt.

Trẻ uống quá nhiều sữa tươi gây thiếu sắt

1.7 Các vấn đề về hệ tiêu hoá

Hệ tiêu hoá của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện nên rất dễ gặp một số vấn đề khiến cho việc hấp thu sắt bị ảnh hưởng.

Rối loạn tiêu hoá

Rối loạn tiêu hóa bao gồm các triệu chứng: đau bụng, đầy hơi, khó tiêu, tiêu chảy, biếng ăn…

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa thường ăn uống kém, giảm hấp thu. Tình trạng này kéo dài sẽ gây thiếu hụt sắt và các chất dinh dưỡng khác.

Nhiễm giun sán

Trẻ dễ nhiễm giun sán khi bắt đầu biết bò, cầm nắm đồ vật hoặc khi trẻ đi học – nếu vật dụng và môi trường xung quanh trẻ không được vệ sinh sạch sẽ. Nhiễm giun sán gây mất máu mạn tính qua đường tiêu hóa và gây tổn thương biểu mô đường ruột trẻ làm giảm hấp thu sắt ở trẻ.

Trẻ nhiễm giun sán gây thiếu sắt

1.8 Bệnh lý mãn tính

Trẻ mắc bệnh mãn tính như ung thư, đái tháo đường, bệnh tim, bệnh xơ nang…cũng có nguy cơ cao bị thiếu sắt do:

• Trẻ thường xuyên mệt mỏi, chán ăn nên không nạp đủ sắt từ chế độ ăn hằng ngày.
• Việc sử dụng thuốc kéo dài có thể gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột, giảm hấp thu sắt.

Thiếu sắt ở trẻ em gây nhiều khiến trẻ dễ bị ốm, chậm tăng trưởng và phát triển. Vì thế, mẹ cần có những biện pháp khắc phục kịp thời để ngăn ngừa các hậu quả này.

2. Bổ sung sắt cho trẻ thế nào để phòng ngừa thiếu sắt?

Tại một số thời điểm nhất định, trẻ cần được bổ sung sắt trực tiếp với liều dự phòng để ngăn ngừa tình trạng thiếu sắt.

Mẹ có thể tham khảo về liều sắt, thời điểm dự phòng trong bảng dưới đây:

Lưu ý: Liều sắt bổ sung sẽ phụ thuộc vào tình trạng từng bé. Trong trường hợp bé bị thiếu sắt, cần bổ sung liều cao, nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tuy nhiên, ngoài các thời điểm trên, trẻ vẫn có thể cần bổ sung dự phòng sắt nếu biếng ăn kéo dài, chế độ ăn nghèo sắt và nhiều trường hợp khác. Để được tư vấn rõ hơn, mẹ hãy để lại thông tin trong bảng sau.

Vui lòng bật JavaScript trong trình duyệt của bạn để hoàn thành Form này.

Độ tuổi của trẻ

Bé đang gặp vấn đề gì?

• Xanh xao, lòng bàn tay, bàn chân nhợt
• Miệng và mí mắt nhợt nhạt
• Biếng ăn
• Chậm tăng cân
• Hay ốm
• Khó ngủ, quấy khóc
• Móng tay dễ gãy và rụng tóc

Số điện thoại *

Họ và tên

Nội dung cần tư vấn thêm

Nhận tư vấn ngay

Bài viết trên đây đã đưa ra 8 nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ em và cách khắc phục, phòng ngừa. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, mẹ hãy để lại thông tin hoặc liên hệ hotline 1900 636 985 để được tư vấn và giải đáp nhé!