Cơn thiếu máu não thoáng qua: Triệu chứng nhận biết & cách xử trí an toàn

Khi lưu lượng máu lên não giảm khiến lượng oxy và chất dinh dưỡng cho não bộ giảm đi. Tình trạng này gây ra một bệnh lý gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua. Vậy thiếu máu não thoáng qua có nguy hiểm không? Có phải đột quỵ không? Bạn nên xử lý như thế nào khi gặp tình trạng này? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cần thiết cho bạn.

Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua

Cơn thiếu máu não thoáng qua là gì?

Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) là tình trạng não bị giảm tưới máu đột ngột nhưng nhanh chóng được phục hồi. Cơ chế của cơn thiếu máu thoáng qua và đột quỵ có sự tương đồng nhau, đều do tắc nghẽn tạm thời mạch máu nuôi não bởi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa.

Cơn thiếu máu não thoáng qua có thể liên quan đến tắc nghẽn mạch máu não

Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua

Các biểu hiện của bệnh thường không kéo dài, từ vài phút đến dưới 24 giờ và không gây tổn thương tế bào não nghiêm trọng. Tuy nhiên, thống kê cho thấy, 1/3 số người từng gặp cơn thiếu máu thoáng qua sau khoảng 1 năm có khả năng bị đột quỵ ^[1]Transient Ischemic Attack (TIA) or Mini Stroke. Ngày truy cập: 12/2/2023.
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14173-transient-ischemic-attack-tia-or-mini-stroke. Vì vậy, thiếu máu não thoáng qua được xem như một “đột quỵ mini”, cảnh báo nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ thật sự trong thời gian rất gần.

Giống như đột quỵ, triệu chứng thiếu máu não thoáng qua thường bắt đầu đột ngột. Vì vậy người xung quanh cần nhanh chóng phát hiện các dấu hiệu và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất:

• Mặt: Mặt có thể bị lệch sang một bên,hông cười được, hoặc miệng, mắt bị xệ xuống.
• Giọng nói: Bệnh nhân bị líu lưỡi hoặc cắn lưỡi, không thể nói thành lời mặc dù tinh thần rất tỉnh táo.
• Thị lực: Tầm nhìn đột nhiên bị mờ, bị mất hoặc nhìn thành nhiều vật.
• Cánh tay: Không nhấc nổi hai cánh tay hoặc giữ tư thế nhấc tay trong một thời gian ngắn. Cánh tay có cảm giác mất hết sức lực hoặc tê bì.
• Dấu hiệu khác: Chóng mặt, đột ngột lú lẫn, khó nuốt, gặp vấn đề trong việc giữ thăng bằng và phối hợp tay chân,…

Phân biệt cơn thiếu máu não thoáng qua và đột quỵ

TIA và đột quỵ có biểu hiện gần giống nhau, nhưng hai điểm giúp phân biệt bao gồm:

• Triệu chứng của TIA biến mất hoàn toàn trong vòng vài phút đến vài giờ.
• TIA không gây tổn thương não vĩnh viễn như đột quỵ.
• Mặc dù vậy, không thể chỉ nhìn biểu hiện mà tự nhận định. Mọi trường hợp nghi ngờ TIA đều phải được xem như cấp cứu đột quỵ cho đến khi có chẩn đoán từ bác sĩ.

Xử trí khi có cơn thiếu máu não thoáng qua

Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào giống triệu chứng thiếu máu não, điều quan trọng nhất là không chờ đợi triệu chứng tự hết. Nhiều người nghĩ rằng vì biểu hiện biến mất nhanh nên không nghiêm trọng, nhưng thực tế khoảng 10 – 20% người có TIA sẽ bị đột quỵ thật trong vòng 48 giờ tiếp theo.

Khi phát hiện các dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua, người thân cần thực hiện những biện pháp xử trí theo thứ tự sau:

• Để bệnh nhân ở trạng thái nghỉ ngơi (ngồi xuống, nằm trên mặt phẳng,…).
• Nới lỏng quần áo, cà vạt, thắt lưng, đặt đầu vị trí thấp để khí huyết lưu thông dễ dàng.
• Gọi điện cho cấp cứu, không tự ý đứa bệnh nhân đến cơ sở ý tế hoặc thuốc.
• Sau khi các triệu chứng thiếu máu não đỡ dần, bệnh nhân có thể uống nước, sữa hoặc đồ ăn loãng để tỉnh táo hơn.

Yếu tố nguy cơ gây thiếu máu não thoáng qua

Có nhiều yếu tố nguy cơ gây thiếu máu não thoáng qua, đặc biệt là bệnh nhân có bệnh nền. Trong đó có những yếu tố bạn khó có thể can thiệp điều chỉnh được như:

• Tiền sử gia đình: Nếu gia đình bạn có người từng bị thiếu máu não thoáng qua thì nguy cơ mắc căn bệnh này của bạn cũng cao hơn.
• Tuổi: Tuổi càng cao thì nguy cơ mắc thiếu máu não thoáng qua cũng tăng lên, đặc biệt sau tuổi 55.
• Giới tính: Đàn ông thường có nguy cơ mắc thiếu máu não hoặc đột quỵ cao hơn.
• Từng có tiền sử thiếu máu não thoáng qua: Thiếu máu não có thể tái đi tái lại nhiều lần nếu không có phương pháp điều trị sớm.
• Bệnh hồng cầu hình liềm: Thiếu máu não thoáng qua là một biến chứng thường gặp của bệnh hồng cầu hình liềm. Các tế bào hồng cầu hình lưỡi liềm mang ít oxy hơn và có xu hướng mắc kẹt trong thành động mạch, làm cản trở lưu lượng máu đến não.
• Tình trạng bệnh lý: Cao huyết áp, cholesterol cao, bệnh tim mạch (suy tim, nhiễm trùng tim, nhịp tim bất thường), bệnh động mạch cảnh, động mạch ngoại vi, tiểu đường, covid-19 hoặc béo phì.
• Lối sống không lành mạnh: hút thuốc lá, ít vận động, chế độ thiếu dinh dưỡng, dùng nhiều đồ uống có cồn, dùng thuốc không hợp lý.

Thiếu máu não thoáng qua có nguy hiểm không?

Dù triệu chứng tự hồi phục, TIA là tình trạng rất nghiêm trọng vì:

• Nguy cơ đột quỵ thật sự trong vòng 48 giờ đầu rất cao.
• Khoảng 1/3 người từng bị TIA sẽ bị đột quỵ trong 5 năm.
• Nếu không điều trị, nguy cơ tái phát tăng gấp nhiều lần.

TIA không gây chết tế bào não ngay lập tức nhưng phản ánh tình trạng tuần hoàn não bất ổn. Nếu không xử lý triệt để, sự tắc nghẽn mạch máu sẽ tái diễn và có thể gây tổn thương não vĩnh viễn.

Điều trị và ngăn ngừa cơn thiếu máu não thoáng qua

Thiếu máu não thoáng qua có thể ngăn ngừa và điều trị khi bạn dùng thuốc và có chế độ sinh hoạt hợp lý.

Điều trị bằng thuốc

Mục đích của điều trị bằng thuốc là ngăn ngừa sự hình thành của các cục máu đông, từ đó hạn chế nguy cơ tai biến nguy hiểm. Các loại thuốc chữa trị thiếu máu não thường gặp như:

• Thuốc chống đông máu.
• Thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Thuốc có tác dụng tăng tuần hoàn máu não.

Bệnh nhân không nên tự ý sử dụng thuốc. Việc uống thuốc và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp việc điều trị thiếu máu não và ngăn ngừa nguy cơ biến chứng được hiệu quả.

Chế độ sinh hoạt

Bên cạnh việc sử dụng thuốc, bạn nên xây dựng một chế độ sinh hoạt lành mạnh, cụ thể như sau:

• Không hút thuốc, hạn chế tối đa chất kích thích hoặc thức uống có cồn, cafein.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh.
• Thường xuyên tập thể dục, ít nhất 15 phút mỗi ngày.
• Chú ý đến cảm xúc, luôn giữ tinh thần lạc quan, thoải mái.
• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm.

Xem thêm: Người bị thiếu máu não có nên uống sắt để nhanh khỏi bệnh không?

Chế độ dinh dưỡng

Một chế độ sinh dưỡng cân bằng, lành mạnh giúp giảm nguy cơ biến chứng của thiếu máu não đáng kể. Bạn cần chú ý:

• Giảm muối trong thực phẩm.
• Hạn chế mỡ động vật.
• Bổ sung nhiều trái cây và rau củ trong thực đơn hàng ngày.

Tái khám và tầm soát định kỳ

Người từng bị TIA cần tầm soát và theo dõi các chỉ số liên quan đến xét nghiệm thiếu máu não như chỉ số huyết áp, mỡ máu, đường huyết và nhịp tim định kỳ để kiểm soát nguy cơ tái phát. Tầm soát và điều trị bệnh nền là cách quan trọng nhất để phòng ngừa đột quỵ.

Như vậy, trong bài viết trên đây, bạn đọc đã được tìm hiểu thêm về cơn thiếu máu não thoáng qua. Nếu bạn muốn được giải đáp các vấn đề liên quan đến chủ đề này, bạn có thể truy cập website https://ferrolip.vn hoặc liên hệ hotline 1900 636 985!

Đọc thêm: Thiếu máu hồng cầu nhỏ chữa khỏi được không? Chế độ dinh dưỡng hợp lý