Trẻ uống sắt bị tiêu chảy phải làm sao? Khắc phục thế nào?

Một số trẻ có thể bị tiêu chảy hoặc đi ngoài nhiều lần sau khi uống sắt, khiến cha mẹ lo lắng không biết có nên tiếp tục bổ sung sắt cho bé hay không. Vậy trẻ uống sắt bị tiêu chảy phải làm sao ? Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu rõ nguyên nhân và cách xử trí phù hợp.

1. Dấu hiệu trẻ uống sắt bị đi ngoài

Trẻ uống sắt bị đi ngoài có thể nhận biết qua những dấu hiệu sau:

• Bé đang sử dụng sắt
• Tần suất đi ngoài trên 3 lần/ngày.
• Phân nhão hoặc lỏng, nhiều nước.
• Một số triệu chứng kèm theo: buồn nôn, nôn trớ, bé có thể kêu đau bụng hoặc quấy khóc nếu con chưa nói được.

Khi bé có các triệu chứng trên, mẹ cần tìm hiểu chính xác nguyên nhân để có các giải pháp xử trí phù hợp.

Dấu hiệu trẻ đi ngoài do uống sắt: đại tiện nhiều lần, phân lỏng

2. Nguyên nhân bé uống sắt bị tiêu chảy

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

2.1 Sắt chứa nhuận tràng sorbitol

Một số loại sắt, đặc biệt là sắt sulfat thường có tác dụng phụ là táo bón. Để phòng ngừa táo bón, nhiều nhà sản xuất đã thêm thành phần sorbitol vào sản phẩm. Bản chất sorbitol là thuốc nhuận tràng nên dễ khiến trẻ bị tiêu chảy.

2.2 Sắt chứa đường lactose

Sắt thường có vị kim loại rõ rệt, rất khó uống. Do đó, hầu hết các sản phẩm sắt được điều chế có vị ngọt để dễ uống, bé hợp tác hơn. Tuy nhiên, một số loại sắt có vị ngọt từ đường lactose sẽ gây ra tình trạng tiêu chảy ở những trẻ bất dung nạp lactose.

2.3 Sắt vô cơ hấp thu kém

Sắt là kim loại khó hấp thu, đặc biệt là các loại sắt vô cơ. Lượng sắt dư thừa trong hệ tiêu hoá sẽ gây kích ứng niêm mạc dẫn tới tiêu chảy.

2.4 Đường tiêu hoá của trẻ nhạy cảm

Một số trẻ có đường tiêu hoá nhạy cảm dễ bị tiêu chảy khi uống sắt lúc đói. Bởi vì khi uống lúc đói, sắt có thể phản ứng với acid dạ dày gây tiêu chảy.

Để được tư vấn, hướng dẫn cách bổ sung sắt cho bé, mẹ hãy để lại thông tin trong bảng dưới đây nhé. 

Vui lòng bật JavaScript trong trình duyệt của bạn để hoàn thành Form này.

Họ tên

Số điện thoại *

Thông tin cần tư vấn

Nhận tư vấn ngay

Xem thêm: Trẻ uống sắt nước có bị táo bón không?

3. Trẻ uống sắt bị tiêu chảy có sao không?

Nếu trẻ bị tiêu chảy nhẹ và được xử trí phù hợp thì tình trạng tiêu chảy do uống sắt sẽ được cải thiện trong 1 – 2 ngày. Trường hợp này không ảnh hưởng quá nhiều tới sức khoẻ của bé. Con sẽ mất nước nhẹ và mệt mỏi trong 1 vài ngày.

Tuy nhiên, nếu bé bị tiêu chảy không được xử trí kịp thời sẽ gây nguy hiểm tới sức khỏe do mất nước, mất điện giải, thiếu hụt dinh dưỡng.

Vì thế, khi bé uống sắt bị tiêu chảy mẹ cần theo dõi sức khoẻ của con, thực hiện các biện pháp chăm sóc phù hợp. Nếu bé có những dấu hiệu sau, mẹ nên đưa bé đi khám bác sĩ sớm:

• Tiêu chảy, nôn trớ nhiều lần.
• Bỏ ăn, bỏ bú.
• Có dấu hiệu mất nước: Da khô, môi khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, tiểu ít hơn bình thường.
• Đi ngoài lẫn máu.
• Sốt.
• Đau quặn bụng hoặc khóc thét từng cơn.
• Kích thích, quấy khóc hoặc li bì.

Để phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm, mẹ tham khảo phần tiếp theo để được hướng dẫn xử trí khi bé bị tiêu chảy do uống sắt.

Trẻ bị tiêu chảy kèm sốt có thể do nhiễm khuẩn đường tiêu hoá

4. Bé uống sắt bị tiêu chảy phải làm sao?

Khi trẻ uống sắt bị tiêu chảy, cha mẹ nên giảm liều tạm thời, cho bé uống sắt sau ăn, đổi sang loại sắt dễ hấp thu hơn, bổ sung men vi sinh, kẽm, nước và điện giải. Đồng thời, cần theo dõi và loại trừ các nguyên nhân tiêu chảy khác như nhiễm khuẩn, ngộ độc thực phẩm hoặc tác dụng phụ của thuốc. Nếu tình trạng tiêu chảy kéo dài hoặc kèm sốt, nôn nhiều, phân bất thường, cha mẹ nên đưa bé đi khám để được bác sĩ đánh giá và xử trí phù hợp.

4.1 Loại trừ các nguyên nhân khác

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới việc trẻ bị tiêu chảy. Do đó, trước tiên, con cần được loại trừ các nguyên nhân do ăn uống hoặc bệnh lý.

Thông thường, trẻ bị tiêu chảy do uống sắt không bị sốt và cải thiện nhanh chóng khi mẹ bổ sung đúng cách. Vì vậy, nếu con sốt, đi ngoài phân sống hoặc không cải thiện khi mẹ đã thay đổi cách cho uống, có thể bé bị tiêu chảy không phải do uống sắt.

Một số nguyên nhân thường gặp cũng gây tiêu chảy cho trẻ như ngộ độc thực phẩm, nhiễm ký sinh trùng, dùng thuốc kháng sinh hoặc viêm, tắc ruột…

4.2 Tạm dừng hoặc giảm liều sắt

Mẹ có thể tạm ngưng cho con uống sắt 1-2 ngày để hệ tiêu hóa ổn định hoặc giảm liều, sau đó tăng dần để hệ tiêu hoá của bé dần thích nghi.

Ví dụ: Một sản phẩm sắt có liều tối thiểu 1ml/lần/ngày và liều dùng tương ứng với độ tuổi của con là 1.5ml/lần/ngày. Nếu trẻ bị tiêu chảy khi uống, mẹ có thể cho con uống liều tối thiểu là 1ml/lần/ngày trong 2 – 3 ngày và quay lại liều 1.5ml/lần/ngày nếu tình trạng tiêu chảy cải thiện hơn.

4.3 Thay đổi thời điểm uống sắt

Thông thường, trẻ nên uống sắt lúc đói để hấp thu tốt nhất. Tuy nhiên, nếu con đang bị tiêu chảy do uống sắt thì thời điểm thích hợp để uống sắt là ngay sau ăn.

4.4 Thay đổi loại sắt phù hợp

Nếu con đang uống sắt có các thành phần như sorbitol, lactose hoặc dạng sắt khó hấp thu thì mẹ nên đổi sang loại sắt khác có thành phần an toàn, dễ hấp thu hơn.

4.5 Bù nước và điện giải

Tiêu chảy có thể khiến trẻ mất nước và điện giải. Vì vậy, cha mẹ cần cho bé uống đủ nước và bù điện giải để tránh tình trạng mất nước.^[1]Bộ Y tế. (2009). Tài liệu hướng dẫn xử trí tiêu chảy ở trẻ em (Ban hành kèm theo Quyết định số 4121/QĐ-BYT ngày 28 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Y … Continue reading

Tùy độ tuổi, mẹ có thể cho bé uống dung dịch ORESOL, tăng cữ bú mẹ hoặc uống thêm nước, nước cháo loãng. Nên cho trẻ uống từng ngụm nhỏ nhiều lần trong ngày để cơ thể hấp thu tốt hơn.

4.6 Bổ sung men vi sinh

Với những trẻ có hệ tiêu hoá nhạy cảm, mẹ nên bổ sung thêm men vi sinh cho bé. Men vi sinh cung cấp hàng tỷ lợi khuẩn, ức chế hoạt động của các hại khuẩn đường ruột. Từ đó, hệ tiêu hoá của con khoẻ mạnh hơn, hạn chế các rối loạn như tiêu chảy, táo bón.

4.7 Bổ sung kẽm

Kẽm là vi chất quan trọng giúp tăng cường miễn dịch và hỗ trợ phục hồi niêm mạc ruột.

Việc bổ sung kẽm giúp rút ngắn thời gian tiêu chảy, giảm mức độ nặng của bệnh và hỗ trợ trẻ hồi phục nhanh hơn, đồng thời giảm nguy cơ tái phát tiêu chảy trong những tháng tiếp theo.

Liều bổ sung kẽm theo phác đồ điều trị tiêu chảy tại nhà của Bộ Y tế như sau:^[2]Bộ Y tế. (2009). Tài liệu hướng dẫn xử trí tiêu chảy ở trẻ em (Ban hành kèm theo Quyết định số 4121/QĐ-BYT ngày 28 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Y … Continue reading

• Trẻ dưới 6 tháng: 10 mg/ngày trong 14 ngày.
• Trẻ từ 6 tháng trở lên: 20 mg/ngày trong 14 ngày.

4.8 Điều chỉnh chế độ ăn

Khi trẻ bị tiêu chảy, mẹ nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo, súp, cơm mềm, chuối hoặc khoai tây. Đồng thời, nên chia nhỏ bữa ăn để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

Hạn chế các thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng hoặc nhiều đường vì có thể làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn.

4.9 Theo dõi sát sao

Cha mẹ cần theo dõi tình trạng của trẻ trong quá trình tiêu chảy. Nếu bé có các dấu hiệu như:

• Tiêu chảy kéo dài trên 2 ngày
• Sốt
• Nôn nhiều
• Phân có máu
• Có dấu hiệu mất nước: môi khô, không có nước mắt, tiểu ít

Cần đưa trẻ đi khám sớm để được bác sĩ kiểm tra và xử trí kịp thời.

5. Các tác dụng phụ có thể gặp khi bé uống sắt

Ngoài việc bị tiêu chảy, trẻ có thể gặp một số tác dụng phụ sau nếu mẹ cho bé uống sắt sai cách hoặc lựa chọn sản phẩm chưa phù hợp

• Táo bón
• Nóng trong
• Đau bụng, cồn cào.
• Nôn trớ.
• Răng đen, xỉn màu.

Những tác dụng phụ này thường xuất hiện khi mẹ lựa chọn loại sắt chưa phù hợp và bổ sung sắt cho con sai cách. Vì thế, trong phần tiếp theo, các chuyên gia sẽ hướng dẫn mẹ cách lựa chọn, bổ sung sắt đúng chuẩn. Từ đó, nâng cao hiệu quả bổ sung sắt và hạn chế các tác dụng phụ.

6. Phòng ngừa tình trạng trẻ uống sắt bị tiêu chảy

Để phòng ngừa tình trạng bé uống sắt bị tiêu chảy, mẹ nên lưu ý một số vấn đề sau khi cho con uống sắt:

6.1 Chọn sản phẩm sắt dễ hấp thu

Hiện nay, các nhà khoa học khuyên mẹ nên lựa chọn sắt bisglycinate khi bổ sung cho trẻ. Sắt bisglycinate có khả năng hấp thu gấp 4 lần sắt sulfat nên không gây dư thừa, hạn chế các tác dụng phụ như tiêu chảy, táo bón, nóng trong.

Cấu trúc của sắt bisglycinate gồm 2 phân tử glycine bọc 2 đầu phân tử sắt. Cấu trúc này  giúp phân tử sắt không tiếp xúc với niêm mạc ruột, giảm hẳn nguy cơ kích ứng niêm mạc.

Đặc biệt, sắt bisglycinate có khả năng thích ứng với khoảng pH rộng (2 – 6) nên không bị ảnh hưởng hấp thu bởi acid trong dạ dày. Do đó, hiệu quả của sắt bisglycinate không bị ảnh hưởng khi mẹ cho con uống sắt sau ăn trong trường hợp bé có đường tiêu hoá nhạy cảm.

Qua nhiều nghiên cứu, sắt bisglycinate được Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu công nhận tính an toàn khi dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

6.2 Chọn sản phẩm có thành phần phù hợp

Mẹ không nên lựa chọn các loại sắt chứa sorbitol hoặc lactose vì dễ khiến trẻ bị tiêu chảy. Sản phẩm sắt có vị ngọt từ đường fructose – loại đường có nhiều trong các loại trái cây sẽ an toàn với trẻ bất dung nạp lactose.

6.3 Bổ sung đúng liều lượng

Bổ sung sắt cho bé cần chuẩn về liều lượng, thời gian bổ sung để đảm bảo an toàn, hiệu quả. Mẹ tuyệt đối không tự ý tăng, giảm liều hoặc dừng đột ngột.

Liều lượng và thời gian bổ sung sắt cho trẻ cần phù hợp với độ tuổi, tình trạng của trẻ. Việc tự ý điều chỉnh liều lượng, dừng đột ngột hoặc kéo dài thời gian bổ sung sẽ làm giảm hiệu quả hoặc gây ra một số ảnh hưởng tới sức khoẻ của trẻ.

6.4 Thời điểm uống thích hợp

Thời điểm uống thích hợp giúp bé hấp thu sắt tốt hơn và hạn chế các tác dụng phụ. Một số thời điểm uống sắt cần ghi nhớ như sau:

• Trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ.
• Ngay sau ăn đối với các bé dễ bị kích ứng tiêu hoá.
• Cách thời điểm uống sữa 30 phút
• Cách thời điểm uống canxi tối thiểu 2 giờ.

7. Bé đang uống sắt nên ăn gì? Tránh ăn gì?

Các thực phẩm sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới quá trình hấp thu và hiệu quả khi bổ sung sắt. Vì thế, mẹ lưu ý xây dựng thực đơn hợp lý khi trẻ đang uống sắt nhé

7.1 Bé uống sắt nên ăn gì?

Các thực phẩm giàu vitamin C: Các thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, ổi…giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn. Đặc biệt, khi cho con uống sắt, mẹ có thể pha cùng nước cam để dễ uống và hấp thu tốt hơn.

Các thực phẩm giàu sắt: Mẹ nên thêm các thực phẩm giàu sắt vào thực đơn để quá trình bổ sung sắt cho con hiệu quả hơn. Một số loại thực phẩm chứa nhiều sắt như: thịt bò, thịt lợn nạc, gan động vật, các loại rau màu xanh đậm, chocolate đen. Tuy nhiên, sắt từ động vật nên được ưu tiên do dễ hấp thu hơn sắt từ thực vật.

Các thực phẩm giàu vitamin C giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn

7.2 Uống sắt tránh ăn gì?

• Canxi và các thực phẩm giàu canxi: Canxi và sắt cùng cạnh tranh hấp thu, làm giảm hấp thu sắt tại ruột. Lượng sắt dư thừa dễ khiến trẻ bị tiêu chảy do kích ứng niêm mạc đường tiêu hoá. Nếu bé đang sử dụng đồng thời 2 loại vi chất trên nên uống cách nhau 2 tiếng.
• Sữa: Sữa là thực phẩm giàu canxi nên dễ gây cản trở hấp thu sắt khi uống chung. Nếu muốn cho trẻ uống sữa thì nên cho bé uống sắt cách 30 phút.
• Trà, cafe: Tanin có trong trà gây ức chế sự hấp thu sắt. Ngoài ra, cafein khi vào ruột sẽ kích thích nhu động ruột gây ra tiêu chảy. Do đó, mẹ không nên cho con uống trà, cafe khi bổ sung sắt.
• Đồ ăn cay, nóng: Đồ ăn cay, nóng kích thích niêm mạc đường tiêu hoá dẫn tới tình trạng rối loạn tiêu hoá. Vì thế, mẹ hạn chế những thực phẩm cay nóng trong thực đơn của con.

Bài viết trên đây đã giúp mẹ hiểu được nguyên nhân, các xử trí và phòng ngừa tình trạng trẻ uống sắt bị tiêu chảy. Nếu còn thắc mắc, mẹ hãy để lại thông tin hoặc liên hệ hotline 1900 636 985 hoặc website Ferrolip.vn để được tư vấn.